Açıq bankçılıq 2026-da artıq tənzimləyici öhdəlik deyil, müştəri yolculuğunun təbii hissəsi kimi danışılır. Avropada PSD3-ün son qaralaması nəşr olundu; Türkiyədə BDDK Açıq Bankçılıq çərçivəsi ikinci ilini başa vurdu — hesab birləşdirmə və ödəniş başlatma axınları böyük banklarda istehsalda. Azərbaycan Mərkəzi Bankı 2025-in sonunda öz tənzimləməsini yayımladı; pilot layihələr 2026-nın ortasında başlayır.
PSD3 PSD2-dən nə ilə fərqlənir?
PSD3 üç mühüm dəyişiklik gətirir: fırıldaqçılıq məsuliyyətinin yenidən bölünməsi (müştərinin xeyrinə), alıcının doğrulanması standartının məcburi olması (Confirmation of Payee bütün Avropada) və TPP girişində performans SLA-ları. Yeni Payment Services Regulation (PSR) ölkə fərqlərini azaltmağı hədəfləyir; Türkiyə və Azərbaycan çərçivələri ilə konseptual yaxınlıq güclənir.
Türkiyədə iki illik təcrübə
Birinci ildə əsas mövzu inteqrasiya idi; ikinci ildə iki yeni mövzu öndədir. Birincisi razılıq (consent) idarəetməsi: müştərinin hansı TPP-yə nə qədər müddətə hansı məlumatı paylaşdığının istifadəçi dostu görünüşü artıq rəqabət sahəsidir. İkincisi real-vaxt ödəniş inteqrasiyası: FAST (Türkiyə) və SCT Inst (Avropa) kimi anlıq ödəniş kanallarının TPP axınları ilə birləşməsi ödəniş başlatmanı saniyələrə endirir.
Azərbaycanda pilot mərhələsi
Azərbaycan Mərkəzi Bankı açıq bankçılıq API standartlarını OpenID FAPI üzərində təyin etdi. İlk dalğa olaraq hesab məlumatı paylaşımı (AIS) və pilot ödəniş başlatma (PIS) nəzərdə tutulur. ASB, PASHA Bank və ALBANK kimi böyük banklar sandbox mühitlərində inteqrasiya testlərinə başlayıb.
Bank üçün kritik qərarlar
- Build vs Buy: API gateway və consent modul üçün hazır həll ilk ay vaxt qazandırır; lakin xüsusiləşdirilmiş analitik və fırıldaq qatı üçün daxili inkişaf qaçınılmazdır.
- Məlumat strategiyası: TPP-yə gedən trafikin 20%-ə qədəri fırıldaq cəhdi ola bilər. Risk skorlaması TPP_id, IP geo, zaman seriyası və cihaz barmaq izi ilə zənginləşməlidir.
- Əməliyyat SLA-sı: PSD3 giriş performansını ölçülə bilən edir; 99.5% aylıq TPP API uptime artıq hədəf deyil, eşikdir.
- Daxili müştəri təcrübəsi: TPP üzərindən gələn birləşdirmə öz mobil tətbiqimizdə də görünməlidir; əks halda fintech rəqib kanalı udur.
