Mikroservis mimarisi ve Kafka iş akışları ile ölçeklenebilir İK sistemleri, bordro, izin, işe alım ve performans gibi süreçleri bağımsız servislere bölüp aralarındaki iletişimi event tabanlı ve asenkron kurmak demektir. Böylece bir servisin yoğunluğu ya da hatası diğerlerini durdurmaz, her süreç kendi ihtiyacına göre büyür.
Monolitik İK Sistemi Neden Sınırda Kalıyor?
Tek parça İK yazılımlarında bordro hesabı, izin onayı ve özlük kayıtları aynı veritabanını paylaşır. Ay sonu bordro yoğunluğunda izin ekranı da yavaşlar. Küçük bir değişiklik bile tüm uygulamanın yeniden yayınlanmasını gerektirir. Bu yaklaşım kurum büyüdükçe hem hız hem de güvenilirlik açısından sorun üretir.
- Tek bir hata tüm modülleri etkileyebilir.
- Yalnızca yoğun olan modülü ölçeklemek mümkün değildir.
- SAP, Logo ya da Netsis gibi sistemlerle entegrasyon birbirine sıkı bağlanır.
- Yeni bir özellik için tüm ekipler aynı sürüm takvimine bağımlı kalır.
Mikroservis Mimarisi ve Kafka İş Akışları ile Ölçeklenebilir İK Sistemleri Nasıl Tasarlanır?
İlk adım servis sınırlarını iş alanlarına göre çizmektir. Her servis kendi verisinin sahibi olur ve başka bir servisin veritabanına doğrudan erişmez. Bu ilke, Martin Fowler'ın mikroservis makalesinde anlatılan bağımsız dağıtım mantığıyla uyumludur. Sınırları çizerken "bu veri değişirse hangi ekip sorumlu?" sorusunun cevabı net olmalıdır.
Örnek servis ayrımı
| Servis | Sorumluluk | Yayınladığı event |
|---|---|---|
| Özlük servisi | Çalışan kaydı ve organizasyon yapısı | EmployeeHired, EmployeeTransferred |
| İzin servisi | İzin talebi ve onay akışı | LeaveApproved |
| Bordro servisi | Maaş ve kesinti hesabı | PayrollCalculated |
| İşe alım servisi | Aday havuzu ve teklif süreci | OfferAccepted |
| Bildirim servisi | E-posta ve uygulama bildirimi | Event tüketir |
Kafka'nın rolü
Kafka bu yapıda mesaj kuyruğu ve kalıcı olay kaydı olarak çalışır. Bir servis event yayınlar, ilgilenen servisler kendi hızında okur. Konular bölümlere (partition) ayrıldığı için aynı konuyu okuyan tüketici sayısı yük arttıkça yatay olarak çoğaltılabilir. Çalışan numarasını mesaj anahtarı yapmak, aynı çalışana ait eventlerin sırasını korumanın yaygın yoludur. Teknik detaylar için Apache Kafka resmi dokümantasyonu doğru başvuru noktasıdır.
Asenkron Akış Pratikte Nasıl İlerliyor?
Yeni bir çalışanın işe girişini ele alalım. Süreç şu adımlarla ilerliyor:
- İşe alım servisi OfferAccepted eventini yayınlar, özlük servisi kaydı oluşturur.
- Özlük servisi EmployeeHired eventini ilgili Kafka konusuna yazar.
- Bordro servisi eventi okuyup maaş kaydını açar.
- İzin servisi yıllık izin hakkını tanımlar.
- Bildirim servisi yöneticiye ve çalışana mesaj gönderir.
Özlük servisi diğerlerinin cevabını beklemez. Bordro servisi geçici olarak kapalı olsa bile event kaybolmaz, servis geri döndüğünde kaldığı yerden devam eder. Eski yapıda tek bir hata tüm girişi geri çevirirken, burada yalnızca ilgili adım yeniden denenir.
Hata Yönetimi ve Veri Tutarlılığı
Dağıtık yapıda her adım başarılı olmayabilir. Bu noktada tek bir büyük işlem yerine telafi adımlı akışlar gerekir. Saga deseni bu yaklaşımı tanımlar: bir adım başarısız olursa önceki adımlar geri alınır.
- Idempotent tüketici: Aynı mesaj iki kez gelirse sonuç değişmemeli.
- Dead letter konusu: İşlenemeyen mesajlar ayrı bir konuya alınıp incelenir.
- Yeniden deneme politikası: Geçici hatalarda kontrollü tekrar denenir.
- İzlenebilirlik: Her event için süreç kimliği tutulur, hata kaynağı hızlıca bulunur.
Pratikte en sık yapılan hata, eventleri yalnızca "başarılı" senaryo için tasarlamaktır. Bordro gibi para içeren akışlarda önce hata senaryolarını, yani geri alma ve tekrar işleme adımlarını çizmenizi öneririz. Bu çalışma, kurumsal veri platformlarında edindiğimiz deneyimin en çok işe yarayan dersidir.
Güvenlik ve KVKK Uyumu
İK verisi kişisel veridir. Event içeriğinde yalnızca gerekli alanlar taşınmalı, hassas bilgiler maskelenmeli ya da kimlik referansıyla aktarılmalıdır. Erişim yetkileri servis bazında tanımlanır ve kayıtlar denetlenebilir tutulur. Veri akışının izini sürmek için veri kökeni ve data trust rehberimize göz atabilirsiniz. Kişisel verilerin korunması yükümlülükleri için KVKK resmi sitesini da takip etmenizi öneririz.
Hayata Geçirirken Dikkat Edilecekler
- Küçük başlayın: önce bildirim ya da izin gibi düşük riskli bir servisi ayırın.
- Event şemalarını sürümleyin; tüketicileri bozmadan alan ekleyin.
- Mevcut SAP, Logo veya Netsis altyapısını bırakmak yerine entegrasyon katmanıyla olay üretin.
- İzleme ve uyarı altyapısını ilk günden kurun.
- Altyapıyı bulutta mı yoksa kendi veri merkezinizde mi çalıştıracağınıza erken karar verin.
Geçişi tek seferde yapmak yerine "strangler" yaklaşımıyla, modül modül ilerletmek riski düşürür. Her adımda eski ve yeni akışı bir süre paralel çalıştırıp çıktıları karşılaştırın, ancak sonuçlar tutarlı olunca eski modülü kapatın. Ekipler arası sorumluluk dağılımını da baştan netleştirin: her servisin bir sahibi, bir nöbet planı ve bir dokümantasyonu olmalıdır.
BIART Bilişim, Kafka tabanlı büyük veri platformları, bulut çözümleri ve özel yazılım geliştirme hizmetleriyle teknoloji bağımsız bir yaklaşım sunar. Kurumsal projelerdeki deneyimimizi referanslar sayfamızda görebilirsiniz. Projeniz için birlikte çalışalım. İletişime Geçin.
Sık sorulan sorular
İK sistemleri için mikroservis mimarisi şart mı?
Hayır. Küçük ve sabit yüklü kurumlarda tek parça yapı yeterli olabilir. Modüller farklı hızda büyüyorsa ve bağımsız yayın gerekiyorsa mikroservis anlamlı hale gelir.
Kafka İK süreçlerinde ne işe yarar?
Servisler arasında event tabanlı, asenkron iletişim sağlar. Bir servis geçici kapalı olsa da mesajlar saklanır ve sonradan işlenir.
Mevcut SAP veya Logo sistemi bırakılmalı mı?
Gerek yoktur. Mevcut sistem entegrasyon katmanıyla event üretebilir ve yeni servisler bu eventleri tüketebilir.
Veri tutarlılığı nasıl sağlanır?
Saga benzeri telafi adımları, idempotent tüketiciler ve dead letter konuları ile tutarlılık yönetilir.
KVKK açısından nelere dikkat edilmeli?
Eventlerde yalnızca gerekli alanlar taşınmalı, hassas veriler maskelenmeli ve servis bazlı erişim ile denetim kayıtları tutulmalıdır.




