"Bizim verilerimiz nasıl?" sorusuna kurum içi cevap genellikle ilgisiz alakasız üç farklı sayıdır. Veri ekibi tablo bazlı dolaylı testlerden bahsederken, iş birimi "rapor doğru çıkıyor mu" diye sorar; CDO ise sadece bir KPI ister. Trust Score bu üç görüşü tek metrikte buluşturur.
Trust Score nedir?
Trust Score, bir veri varlığının (tablo, pipeline, KPI) belirli bir zaman penceresinde ne kadar güvenilir olduğunu 0-100 arasında ifade eden bileşik bir skordur. Tek bir testten değil, ölçülebilir altı boyutun ağırlıklı kombinasyonundan üretilir.
Bileşenler
| Boyut | Ölçüm | Tipik ağırlık | |---|---|---| | Doğruluk | Doğrulanabilir kaynakla eşleşen kayıt oranı | %25 | | Eksiksizlik | Zorunlu alanların doluluk oranı | %15 | | Tutarlılık | Kaynak sistemler arası eşleşme oranı | %15 | | Zamanındalık | SLA içinde varış oranı (p95 latency) | %15 | | Benzersizlik | 1 - duplikasyon oranı | %10 | | Geçerlilik | Schema/regex/aralık ihlali yokluğu | %20 |
Ağırlıklar veri varlığının tipine göre kaymalıdır: regülatör katmanı için doğruluk + zamanındalık baskın; analitik katman için tutarlılık ön plana çıkar.
Hesaplama formülü (örnek)
TrustScore = 0.25 × Accuracy + 0.20 × Validity + 0.15 × Completeness + 0.15 × Consistency + 0.15 × Timeliness + 0.10 × Uniqueness
Her bileşen 0-100 normalize edilir. Renk eşikleri: 90+ yeşil, 75-89 sarı, 75 altı kırmızı.
Tablo değil, varlık seviyesinde
Trust Score sadece tablo bazlı değil, varlık (asset) seviyesinde raporlanır. Bir KPI birden çok tablodan beslenebilir; KPI’nin Trust Score’u beslendiği tabloların pondère ortalamasıdır. Lineage entegrasyonu ile bu hesap otomatikleşir; iş birimi tek bir KPI’nin güven skoru üzerinden konuşur.
Eşik aşımı = incident
Trust Score belirlenen eşiğin altına düştüğünde otomatik incident açılır:
- Kırmızı (<75): Owner ve stewart’a anında PagerDuty/Slack uyarısı, eskalasyon timer’ı.
- Sarı (75-89): Aylık dashboard’da görünür, sahibi haftalık review’a çekilir.
- Yeşil (90+): SLA içinde, müdahale yok.
Bu yapı incident yönetimi ile birleştiğinde "veri kötü" cümlesi yerine "Müşteri tablosu Trust 72 — kırmızı, owner Mehmet, SLA 24 saat" cümlesine dönüşür.
CFO ve denetim için ne anlam ifade eder?
Trust Score iş tarafı için soyut "veri kalitesi" söyleminden çıkıp operasyonel ve mali kararlar için bir güven göstergesine dönüşür:
- CFO yıllık raporda "üretim verisi Trust 91 ile kilitlendi" der.
- BDDK denetiminde regülatör veri ambarının Trust Score 30 günlük geçmişi sunulur.
- Yeni bir AI projesi başlamadan önce kullanılacak veri varlıklarının Trust Score eşiği belirlenir (örn. ≥85).
Operasyonel kapatma
Trust Score programının üretimde sürdürülebilir olması için üç kontrol şarttır:
- Otomasyon: ölçümler dbt + Soda Core + custom test ile her run’da yeniden hesaplanır.
- Sahiplik: her varlığın bir owner ve bir steward’ı vardır; eşik aşımında ilk telefon onlara gider.
- Aylık üst yönetim raporu: CDO dashboard’u 5 en kötü tablo, trend ve incident özeti içerir.
Kapanış
"Veri kalitesi" kurum içinde herkesin söylemde mutabık kaldığı, sayıda mutabık olamadığı bir alandır. Trust Score; söylemi sayıya çevirir, sayıyı incident’a bağlar, incident’ı sahipli ve süreli hale getirir. Olgun bir programda kurumun veri tartışmaları "iyi mi kötü mü"den çıkıp "Müşteri tablosunda doğruluk %92, eksiksizlik %88, Trust 87" tartışmasına geçer.
